Τετάρτη Ιανουάριος 8 2025

Θεοφάνεια: Τι γιορτάζουμε σήμερα και γιατί ρίχνουμε τον Σταυρό στη θάλασσα;

Η γιορτή των Θεοφανείων τιμά τη Βάπτιση του Ιησού, περιλαμβάνει τον Μέγα Αγιασμό και την κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα για τον αγιασμό των υδάτων.
  • Τα Θεοφάνεια είναι μια σημαντική γιορτή που γιορτάζει τη Βάπτιση του Ιησού Χριστού από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή στον Ιορδάνη ποταμό και είναι η τρίτη γιορτή του 12ημέρου των Χριστουγέννων.
  • Η εορτή περιλαμβάνει τον Μέγα Αγιασμό και την κατάδυση του Τιμίου Σταυρού στη θάλασσα, διαδικασία που συμβολίζει τον αγιασμό των υδάτων και έχει και καθαρτική σημασία σύμφωνα με την ελληνική παράδοση.
  • Η τελετή της κατάδυσης του Σταυρού γίνεται με παρουσία των πολιτικών και θρησκευτικών αρχών, και έχει καθιερωθεί να πραγματοποιείται σε διάφορες τοποθεσίες, όπως ο Πειραιάς, από τις αρχές του 1900.

Τα Θεοφάνεια είναι μεγάλη Δεσποτική γιορτή της ανάμνησης της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή.

Τα Θεοφάνεια είναι η τρίτη και τελευταία γιορτή του 12ημέρου των Χριστουγέννων.

Το όνομα των Θεοφανείων προήλθε από τη φωνή του Θεού που ακούστηκε στη Γη, προκύπτει δηλαδή από την φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας που συνέβη σύμφωνα με τρεις σχετικές ευαγγελικές περικοπές.

Η εορτή των Θεοφανείων είναι γνωστή επίσης ως Επιφάνεια ή Φώτα (Εορτή των Φώτων), καθώς όπως λέει στο τέλος το Απολυτίκιο «ήρθε ο Χριστός για να φωτίσει τον κόσμο, μπολιάζοντάς τον και πνευματικά δια του Βαπτίσματος και του Χρίσματος».

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζεται η μνήμη του γεγονότος της Βάπτισης του Ιησού δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Φαίνεται όμως ότι αναφάνηκε πολύ νωρίς στη πρώτη Εκκλησία των Χριστιανών.

Κατά τις ευαγγελικές περικοπές στις αρχές του 30ου έτους της ηλικίας του Ιησού, ο Ιωάννης (ο Πρόδρομος), γιος του Ζαχαρία και της Ελισάβετ, ο επιλεγόμενος στη συνέχεια Βαπτιστής, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερος του Χριστού, και διέμενε στην έρημο, ασκητεύοντας και κηρύττοντας το βάπτισμα μετανοίας, βάπτισε με έκπληξη και τον Ιησού στον Ιορδάνη ποταμό.

Κατά την διάρκεια της Βάπτισης κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα από τον ουρανό ακούσθηκε φωνή που έλεγε ότι: «Ούτος εστίν ο Υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκησα». Η εν λόγω φράση αναφέρεται στα ευαγγέλια του Ματθαίου, του Μάρκου και του Λουκά, ενώ απουσιάζει από αυτό του Ιωάννη.

Αυτή δε είναι και η μοναδική φορά της εμφάνισης, στη Γη, της Αγίας και ομοουσίου και αδιαιρέτου Τριάδος υπό του πλήρους «μυστηρίου» της Θεότητας.

Οι κύριες τελετές των Θεοφανείων

  • Μέγας Αγιασμός (Θρησκευτική τελετή που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών).
  • Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού (Θρησκευτική τελετή που ακολουθεί του Μεγάλου Αγιασμού και γίνεται η κατάδυση του Σταυρού σε ακτή Θάλασσας, εντός λιμένων, όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού όπως στην Αθήνα.
  • Επίσημη κατάδυση του Σταυρού: Πολιτειακή, Πολιτική και Θρησκευτική (Αρχιερατική) εορτή της επίσημης κατάδυσης του Σταυρού όπου παρίστανται οι Αρχές της Χώρας. Από τις αρχές του 1900 επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται στον Πειραιά έναντι της παλαιάς βασιλικής αποβάθρας ή του παλιού Δημαρχείου, σήμερα μπροστά από τον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.

Βασική τελετουργία της ημέρας των Θεοφανείων είναι ο «αγιασμός των υδάτων» με τη κατάδυση (ρίψη) του Σταυρού κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου.

Στην ελληνική εθιμολογία όμως, ο εν λόγω Αγιασμός έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων.

Η τελευταία έννοια δεν είναι ασφαλώς χριστιανική, ωστόσο, έχει ρίζες στην αρχαία λατρεία.

Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά τη παραμονή των Θεοφανείων που λέγεται «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση».

Με τη πρωτάγιαση ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών. Η πρωτάγιαση είναι και το αποτελεσματικό μέσο με το οποίο τρέπονται σε άγρια φυγή οι καλικάντζαροι εκτός από το άναμμα μιας μεγάλης υπαίθριας φωτιάς.

Ο Μεγάλος Αγιασμός γίνεται ανήμερα των Θεοφανείων εντός των Εκκλησιών σε ειδική εξέδρα στολισμένη επί της οποίας φέρεται μέγα σκεύος γεμάτου ύδατος.

Ακολούθως, γίνεται η κατάδυση του Σταυρού στη θάλασσα ή σε γειτονικό ποταμό ή λίμνη ή και στην ανάγκη σε δεξαμενή (όπως στην Αθήνα). Η κατάδυση του Σταυρού, κατά τη λαϊκή πίστη δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές ικανότητες.

Απολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ἦχος α’.

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γάρ Γεννήτορος ἡ φωνή προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱόν ὀνομάζουσα· καί τό Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τό ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανείς Χριστέ ὁ Θεός, καί τόν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.

Και η απόδοση: Καθώς βαπτιζόσουν Κύριε στον Ιορδάνη (ποταμό), (μας) εφανερώθηκε η προσκύνησις της (Αγίας) Τριάδας, επειδή η φωνή του Πατέρα έδινε μαρτυρία για σένα ονομάζοντάς σε «Αγαπητό Υιό», και το (άγιο) Πνεύμα με μορφή περιστεράς εβεβαίωνε το αλάθητο του λόγου. Χριστέ, Θεέ που φανερώθηκες και που τον κόσμο φώτισες, δόξα σε Σένα.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Δημοφιλή

La Repubblica: Σίφνος, Νάξος και Ίος τα καλύτερα ελληνικά νησιά για διακοπές το 2025

Η La Repubblica προτείνει τα νησιά Σίφνος, Νάξος και...

Θ. Κοντογεώργης για τέλη ταφής απορριμμάτων: Μειωμένα για τους δήμους αλλά και ευρωπαϊκή υποχρέωση

Ο Θανάσης Κοντογεώργης ανέφερε ότι τα τέλη ταφής απορριμμάτων...

Άδωνις Γεωργιάδης: «Δεν υπάρχει αιτία ανησυχίας από τον μεταπνευμονικό ιό»

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης δήλωσε ότι δεν υπάρχει...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θεσσαλονίκη: Ένοχος ο αστυνομικός που κατηγορήθηκε για σεξουαλική κακοποίηση – Καταδικάστηκε σε κάθειρξη 7,5 ετών

Δημοτικός αστυνομικός στη Θεσσαλονίκη καταδικάστηκε σε κάθειρξη 7,5 ετών για βιασμό νεαρής γυναίκας που εκδιδόταν, παρά την αθωωτική πρόταση της εισαγγελέως.Ο 42χρονος κρίθηκε ένοχος...

Σέρρες: Παρουσιάστηκαν οι δύο κατηγορούμενοι για τη δολοφονία του 34χρονου έξω από κλαμπ

Οι δύο δράστες, 30 και 28 ετών, παραδόθηκαν στις αρχές για τη δολοφονία του 34χρονου έξω από κλαμπ στις Σέρρες, που συνέβη την Πρωτοχρονιά...

Τζανάκης: «Ο μεταπνευμονιόκος ανιχνεύεται σε σποραδικά περιστατικά εδώ και χρόνια στα ελληνικά νοσοκομεία»

Ταυτοποιήθηκε το πρώτο κρούσμα του ανθρώπινου μεταπνευμονοϊού (HMPV) σε 71χρονο άνδρα στη Θεσσαλονίκη, με τη σύζυγό του να είναι επίσης θετική στον ιό.Ο καθηγητής...

Άλιμος: Οι προτιμήσεις του δασκάλου στις μαθήτριες, οι φόβοι των γονιών και οι αναρτήσεις του στα social media – «Προσέξτε τον»

Καθηγητής γυμνασίου στον Άλιμο συνελήφθη για ασελγείς πράξεις σε 14χρονη μαθήτριά του, ύστερα από καταγγελία των γονιών της, οι οποίοι ανησύχησαν για τη συμπεριφορά...

Caller ID Spoofing: Προσοχή στην κομπίνα – Επτά συμβουλές για να μην γίνετε θύματα κακόβουλων κλήσεων από την Ελληνική Ένωση Τραπεζών

Η Ελληνική Ένωση Τραπεζών προειδοποιεί για την αύξηση των απάτων μέσω Caller ID Spoofing, όπου οι κακόβουλοι υποδύονται τραπεζικά στελέχη για να υποκλέψουν ευαίσθητα...

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις σήμερα και αύριο στην Αθήνα για την κηδεία του Κώστα Σημίτη: Ποιοι δρόμοι θα κλείσουν

Κυκλοφοριακές ρυθμίσεις θα ισχύσουν στην Αθήνα από σήμερα (08.01.25) το βράδυ έως αύριο (Πέμπτη) το απόγευμα, λόγω της κηδείας του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη.Απαγορεύεται...

Θετική στον μεταπνευμονοϊό HMPV η σύζυγος του 71χρονου στη Θεσσαλονίκη

Δεύτερο κρούσμα του μεταπνευμονοϊού HMPV εντοπίστηκε στη Θεσσαλονίκη, με τη σύζυγο του πρώτου κρούσματος, ενός 71χρονου άνδρα, να είναι θετική στον ιό.Ο 71χρονος νοσηλεύεται...

Καιρός: Χιονοπτώσεις σε χαμηλά υψόμετρα την Κυριακή στη Βόρεια Ελλάδα

Ανοιξιάτικος καιρός θα επικρατήσει μέχρι το Σάββατο, με σοβαρή επιδείνωση και χιονοπτώσεις σε χαμηλά υψόμετρα από την Κυριακή στη Βόρεια Ελλάδα.Ο διευθυντής της ΕΜΥ,...

Παρέμβαση του Αρείου Πάγου για τον εκφοβισμό 10χρονου από ακροδεξιούς στην Κομοτηνή

Τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης ζήτησε η εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, σχετικά με την υπόθεση εκφοβισμού ενός 10χρονου παιδιού από ακροδεξιούς στην...

Μυτιλήνη: Έφυγε από τη ζωή ο 19χρονος που τραυματίστηκε σοβαρά στο τροχαίο με τα άλογα

Ο 19χρονος από τη Γέρα που τραυματίστηκε σοβαρά σε τροχαίο με άλογα στη Μυτιλήνη υπέκυψε στα τραύματά του.Το ατύχημα συνέβη τα ξημερώματα της 6ης...